Liberalizacija na kosovskite GSM uslugi vo fevruari 2007.

Luan Ibraj

29 December 2006

Kako bi dale uvid vo situacijata so telekomunikaciite vo Kosovo, go intervjuiravme Anton K. Berisha, upravnik na kosovskata Uprava za regulacija na telekomunikacii.

owpsee:Vo koja merka telekomunikaciite se povrzani so nereseniot praven status na Kosovo?
Anton Berisha: Nereseniot status ima negativno vlijanie na razvojot na telekomunikaciite vo Kosovo. Edna od posledicite na nereseniot statsus na Kosovo e deka Kosovo nema medjunaroden telefonski predbroj (Country Code) koj ovozmozuva nasocuvanje na nacionalniot soobrakaj kon i od Kosovo, kako ni medjunaroden internet domen (Country Coded Top Level Domain � ccTLD) � sto e direktna pricina za namaluvanje na koristenjeto na internet vo Kosovo.
Zaradi nepostoenjeto na predbroj, vo medjunarodniot telefonski soobrakaj se koristat predbroevite na drugi zemji (381 - Srbija i 377 - Monaco), sto rezultira so gubitok na stotina milioni evra od budzetot na kosovskite kompanii i institucii vo poslednite nekolku godini.

owpsee: Sto se najgolemite predizvici vo podracjeto na telekomunikaciite vo zemjata?
Anton Berisha: Smetam deka najgolemi predizvici se slednite:
� Ukinuvanje na bezzakonieto vo sektorot so potpolna eliminacija na ilegalnite operatori;
� Liberalizacija na site telekomunikaciski uslugi;
� Razvoj i zajaknuvanje na regulatornoto telo kako garancija i promocija na implementacijata na Zakonot za telekomunikacii
� Brz i efikasen razvoj na telekomunikaciskata infrastruktura koja bi ovozmozila ponuda na napredni, pokvalitetni uslugi vo site delovi na kosovskoto opstestvo so sto bi se napravil vazen cekor kon razvojot na vistinsko informaticko opstestvo vo Kosovo.

owpsee: Vo koja mera ilegalnite operatori doprinesoa kon ovaa situacija?Postoi li pravna ramka za nivno deluvanje?
Anton Berisha: Ne postoi pravna ramka nitu osnova za deluvanje na ilegalnite operatori, posebno ne onie vo mobilnata telefonija, koi gi koristat ogranicenite resursi vo Kosovo. Ishodot od nivnite ilegalni operacii e namaluvanje na sredstva vo kosovskiot budzet, kako vo smisol na gubenje na danocnite sredstva, taka i vo smisol na gubitok na legalnite operatori. Ova od druga strana ima negativno vlijanie na kvalitetot na servisot koj se nudi.

owpsee: Koe e momentalnoto nivo na monopolot i kakvi se izlgledite za pobrza liberalizacija?
Anton Berisha: Ako se analiziraat razlicnite segmenti, situacijata e slednata:
� Vo segmentot na internet uslugi imame potpolna liberalizacija od 2004. i tri ovlasteni operatori: Dardanet, IPKO i Kujtesa.
� Vo fiksnata telefonija ke imame prakticna liberalizacija od krajot na 2006 koga so Postata i telekomunikacijite vo Kosovo (PTK) IPKOnet ke imaat dozvola za pruzanje na uslugi na fiksnata telefonija. Se ocekuva deka IPKO bi trebalo da pocne so rabota vo ova podracje na pocetokot na 2007.
� Vo uslugite na mobilnata telefonija, pocetokot na liberalizacijata se ocekuva vo fevruari 2007, koga ocekuvame deka ke izdademe dozvola za vtor operator vo podracjeto na GSM uslugite.

owpsee: Vo koja merka TRA uspeva da ostane nezavisna od politickite vlijanija?
Anton Berisha: TRA pravi postojani napori kako bi gi zadrzala funkcionalnata, finansiskata i organizaciskata nezavisnost na nacin koj e odreden so Zakonot za telekomunikacii kako i so direktivite i preporakite na EU. Vo taa smisla vazno e da se napomene deka budzetot na TRA za 2006. e odobren odvoeno, a ne kako del od kosovskiot budzet.
Sepak, postojat odredeni problemi vo podracjeto na finansiskata nezavisnost i funkcioniranje. Vo ovoj moment TRA sorabotuva so telata na Evropskata komisija, no i so UNMIK i privremenite institucii na lokalnata samouprava kako bi se vospostavile zadovolitelni sostojba koja garantira efikasen i funckionalen performans na TRA.

owpsee: Kakvi se uslugite na kosovskite ISP-ri?
Anton Berisha: Internet e segment vo koj se sluci isklucitelen rast vo sporedba so drugite sektori, blagodarejki pred se na vistinskata konkurencija pomedju postoeckite operatori. Ova e prakticen primer na pozitivnite vlijanija koi gi nosat konkurencijata i liberalizacijata.